W związku z licznymi zapytaniami dotyczącymi sposobu rozliczania się przez radców prawnych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu, wyjaśniam co następuje.
W dniu 21 października 2013 r. w sprawie sygn. akt II FPS 1/13 Izba Finansowa Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie podjęła w trybie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchwałę następującej treści: wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu, zależnie od formy prawnej w jakiej wykonuje on swój zawód, należy kwalifikować do:
-        źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 316, z późn. zm. ), w przypadku gdy pomoc prawną z urzędu pełnomocnik wykonuje prowadząc działalność zawodową w formie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.;  
-        źródła przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
W sytuacji zatem gdy radca prawny, wyznaczony do prowadzenia sprawy z urzędu, nie prowadzi działalności gospodarczej, winien złożyć w tym zakresie stosowne oświadczenie np. w treści pisma procesowego. Umożliwi to sądowi przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, bez podatku od towarów i usług (VAT).  W takim przypadku wynagrodzenie to zostanie zakwalifikowane do źródła przychodów z działalności wykonywanej osobiście w rozumieniu art. 10 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i sąd jako płatnik potrąci należną zaliczkę na podatek dochodowy.
W sytuacji natomiast, gdy radca prawny nie poinformował sądu o formie wykonywania zawodu, a sąd przyzna radcy wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu, wraz z podatkiem od towarów i usług (VAT), wówczas radca powinien rozliczyć się z Urzędem Skarbowym w następujący sposób tj.:  
Złożyć wypełnione deklaracje i dokonać zapłaty podatku, wg. następującej chronologii.
 
I.
Wypełnić i złożyć formularz VAT – R  zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług;
II.
Następnie:
a)      wypełnić i złożyć formularz VAT – 7 deklaracja dla podatku od towarów i usług za okres miesięczny. Deklarację taką należy złożyć w termie  do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy tj. otrzymano wynagrodzenie; w deklaracji zaznaczyć – osoba fizyczna;
b)      dokonać wpłaty należnego podatku wykazanego w deklaracji VAT – 7 w powyższym terminie;
III.
Wypełnić i złożyć formularz VAT – Z  zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
 

              Skarbnik Rady

Okręgowej Izby Radców Prawnych
                 w Kielcach
           /-/ Marcin Cecot